Nadwaga u dzieci - Gabinet lekarski Krzysztof Kowalczyk

Gabinet Lekarski Łomianki
Gabinet Lekarski Krzysztof Kowalczyk
Strona startowa
Przejdź do treści

Nadwaga u dzieci

Porady medyczne > Diety
Każda dieta, a zwłaszcza dieta stosowana u dzieci i młodzieży, powinna być dobierana indywidualnie. Potrzeby żywieniowe rosnącego dziecka zależą od wieku, płci, aktywności fizycznej, występowania i stopnia otyłości oraz ewentualnych współistniejących chorób. U młodszych dzieci z nadwagą (90-97 centyl masy ciała) nie powinno się stosować diet odchudzających, tylko pełnowartościowe. Przestrzeganie zasad zawartych w piramidzie zdrowego żywienia, ograniczenie słodyczy i przekąsek oraz zwiększenie aktywności fizycznej, wystarcza do ograniczenia przyrostu masy ciała, bez wpływu na dalszy wzrost dziecka. U dzieci starszych, nastolatków z nadwagą lub otyłością (powyżej 90-97 centyla masy ciała), zaleca się wprowadzenie diety zbilansowanej o obniżonej kaloryczności.

 
Apetyt i zapotrzebowanie na kalorie dzieci w wieku szkolnym jest bardzo zróżnicowany. Duże są wahania w spożyciu kalorii. Np. dzieci w wieku 10 lat rzadko mają niższe zapotrzebowanie niż 1700 kcal/dobę!, zwykle powyżej 2000 kcal. Metabolizm do wieku ok 23-25 lat stale wzrasta, a różnice między dziećmi i młodzieżą zależą od nie tylko wieku i masy ciała ale i płci. Chłopcy 16-18 letni potrzebują często o 1000 kcal dziennie więcej od swoich rówieśniczek!
 
Spadek masy ciała powinien wynosić nie więcej niż 0,3-0,5 kg tygodniowo, czyli maksymalnie 2 kg na miesiąc. Zwykle należy obniżyć dzienne spożycie kalorii o ok. 500 kcal. Nie wolno wprowadzać bardziej restrykcyjnej diety! Może to prowadzić do trwałego zahamowania wzrastania, niedoborów witamin i minerałów, być trudna do utrzymania w dłuższym okresie czasu i powodować efekt jo-jo po jej zakończeniu. W celu kontroli spadku masy ciała ważne jest regularne ważenie, ale najwyżej jeden raz w tygodniu. Codzienne stawanie na wadze może zniechęcić dziecko, które oczekuje szybkich efektów.

 
 
Dzienniczek żywieniowy.
 
Aby właściwie dobrać dietę dziecka należy poznać zwyczaje żywieniowe całej rodziny. Dobrze jest przez kilka dni, w tym jeden weekend, notować co i ile zjada nasze dziecko. Nastolatek może sam prowadzić taki dzienniczek żywieniowy. Rzetelne zebranie na piśmie tych informacji to informacja dla Rodziców, a jeszcze bardziej o jakości spożywanych przez dziecko pokarmów. Dla dietetyka lub lekarza jest podstawą modyfikacji diety.
 
Ustalenie diety.
 
Nie można schudnąć w tydzień czy miesiąc. Dieta „cud” powoduje tylko odwodnienie organizmu. Dieta w leczeniu otyłości u dzieci szkolnych i dorastającej młodzieży musi być dietą zbilansowaną (zrównoważoną), normobiałkową, z obniżoną ilością kalorii.
 
Zalecenia dietetyczne muszą być proste, zrozumiałe i łatwe do zastosowania, tak aby rodzice odpowiadający za ich realizację mogli je zaakceptować i zastosować. Sama dieta powinna być zróżnicowana, smaczna i niezbyt kosztowna, a posiłki łatwe w przygotowaniu.

 
Tłuszcze:
 
Tłuszcze są skondensowanym źródłem energii w diecie. Obniżając ich spożycie najłatwiej i najskuteczniej możemy zmniejszyć kaloryczność diety. 1g tłuszczu zawiera dwa razy więcej energii niż 1g białka lub węglowodanów. Zaleca się, aby tłuszcze stanowiły około 25-30% kcal w diecie, przy czym tłuszcze nasycone (występujące głównie w mięsie, mleku i jego przetworach) nie więcej niż 10% wszystkich spożytych kcal. Czyli:
 
Używaj:
 
Mleko o obniżonej zawartości tłuszczu (0,0-1,5%).
 
Sery twarogowe chude i półtłuste, jogurty naturalne, najlepiej niskotłuszczowe.
 
Do smarowania pieczywa zamiast masła margaryny roślinnej, która zawiera poniżej 1g kwasów trans w 100g produktu albo jogurtu, białego sera. W przypadku braku możliwości stosowania produktów mlecznych (uczulenie, nietolerancja), należy wybrać margarynę bez mleka (np. niektóre margaryny oliwkowe)
 
Chude mięsa: drób – raczej indyk lub piersi z kurczaka, wołowinę, cielęcinę lub chude części wieprzowiny (polędwiczki).
 
Usuwać cały widoczny tłuszcz z mięsa, drób jedz bez skóry.
 
Gotowanie, pieczenie w folii, grillowanie, przyrządzanie na parze.
 
Nie używaj zasmażek i śmietany do zup, można zastąpić je małą ilością jogurtu naturalnego lub łyżeczką dobrej oliwy.
 
Sosy, śmietanę zastąp jogurtem.
 
Do krótkiego smażenia używaj świeżego oleju rzepakowego.
 
Do surówek i sałatek dodawaj niewielką ilość oliwy z oliwek, oleju rzepakowego, orzechowego, lnianego, z pestek winogron.
 
Jedz ryby morskie dwa razy w tygodniu.
 
Orzechy, migdały tak - w małych ilościach
 
Parówki – jeśli to odpowiednio wybrane, dla dzieci, gotowane – nie smażone lub grillowane!
 
Zamiast kupowanych wędlin – wyroby własne: pieczone mięso „na zimno”, niektóre wędliny „domowe” (odtłuszczone).
 
Nie używamy: serów żółtych i topionych, pasztetów!
 
STOP DLA DAŃ TYPU FAST-FOOD!
 
 
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia aż 29 proc. polskich 11-latków ma nadwagę.
 
W prawidłowej diecie nie może zabraknąć niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych NNKT). Źródłem NNKT omega 6 są oleje roślinne: słonecznikowy, sojowy i margaryny z nich produkowane. Kwasy omega 6 działają przeciwmiażdżycowo, obniżając tzw. „zły cholesterol” (LDL cholesterol). Najwięcej NNKT omega 3 pochodzi z ryb morskich, oleju rzepakowego, lnianego i sojowego oraz orzechów. Są one również bardzo ważne w profilaktyce miażdżycy, chorób reumatycznych, niektórych nowotworów. Z kolei oliwa z oliwek jest źródłem jednonienasyconych kwasów tłuszczowych. Stanowi ona podstawę diety śródziemnomorskiej, bardzo zdrowej dla układu krążenia.

 
Węglowodany:
 
W diecie zalecanej w leczeniu otyłości należy promować węglowodany złożone. Na dłużej zaspokajają one głód i mają wiele cennych składników odżywczych, takich jak witaminy i minerały. Udział węglowodanów w diecie powinien stanowić około 50-55% całkowitego zapotrzebowania na energię. Dzienne spożycie węglowodanów powinno być wyższe niż 100 g. Źródłem zalecanych węglowodanów złożonych są produkty pełnoziarniste: pieczywo z pełnego przemiału, kasze, ryż: paraboliczny, dziki, basmati, makaron z razowej mąki, płatki typu musli, nasiona roślin strączkowych, ziemniaki i inne warzywa. Źródłem węglowodanów prostych w diecie naszych dzieci są napoje gazowane, soki z kartonu i słodycze. W diecie dzieci z nadwagą zaleca się ograniczenie cukrów prostych na korzyść złożonych. Czyli:
 
Codziennie jedz warzywa i owoce, surowe są zdrowsze od soków.
 
Zrezygnuj ze słodzonych napojów gazowanych (ewentualnie u młodzieży cola light 1-2 razy w miesiącu).
 
Ogranicz picie soków z kartonu, lepiej zrobić je w domu ze świeżych owoców.
 
Nie używaj cukru do słodzenia.
 
Nie nagradzaj dziecka słodyczami.
 
Nie jedz słodyczy przy dzieciach, które są na diecie.
 
Jedz pieczywo z pełnego ziarna.
 
Kasze, zwłaszcza grube (gryczana, jęczmienna).
 
Makaron, ryż, kaszę gotuj aldente.
 
Dżemy niskosłodzone.
 
Lody zastąp sorbetami (zamrożone soki owocowe).
 
Warto ustalić jeden dzień słodyczy w tygodniu – najlepiej pozwolić dziecku na jedzenie ulubionych łakoci a kiedy zaspokoi tą potrzebę – kończymy, myciem zębów.
 
Słodkie płatki śniadaniowe zastępujemy płatkami wielozbożowym lub müsli.
 
Słodycze zastępuj owocami lub orzechami, migdałami w małych ilościach.
 
Gotuj kisiele i galaretki owocowe.
 
Jedz warzywa do każdego posiłku.
 
Ziemniaki nie są wysokokaloryczne - tuczą dodatki (sosy, śmietana, masło).
 
Piwo zawiera dwucukier - maltozę, a jego IG wynosi 110 !
 
 
Błonnik
 
Przykładowo dziesięcioletnie dziecko powinno otrzymywać 15 g błonnika dziennie, zgodnie z zapotrzebowaniem wiek dziecka + 5g. Bogate w błonnik jest pieczywo z pełnego przemiału, kasze gruboziarniste, otręby, sezam, owoce z drobnymi pestkami takie jak maliny, porzeczki, truskawki, kiwi, owoce suszone oraz warzywa. Dieta bogato błonnikowa zwiększa uczucie sytości po posiłku, reguluje pracę jelit. Błonnik jest w surowych owocach i warzywach oraz w sokach przecierowych, w pieczywie wielozbożowym. Nie ma błonnika w rozgotowanym ryżu i makaronie – jest w gotowanym aldente (twardym) oraz w niektórych jego gatunkach.
 
Białka.
 
Białko to przede wszystkim substancja budulcowa dla organizmu oraz składnik wielu enzymów i hormonów. Dzieci będące w okresie wzrostu, mają większe zapotrzebowanie na białko niż dorośli. Wynosi ono 0,85-1,3g/kg masy ciała/dzień. Białko jest składnikiem, którego nie wolno ograniczać w diecie niskoenergetycznej stosowanej u dzieci. Ilość energii z białka powinna pokrywać ok. 20% dziennego zapotrzebowania na energię. Źródłem pełnowartościowego białka (zawierającego wszystkie niezbędne dla nas aminokwasy) jest mięso, produkty mleczne, jajka. Jednak temu białku nieodłącznie towarzyszy pewna ilość tłuszczów. Dlatego należy spożywać również białko pochodzenia roślinnego, które choć mniej wartościowe, zawiera inne cenne składniki odżywcze. Ich źródłem są zboża, nasiona roślin strączkowych, orzechy. Proporcje białka zwierzęcego do roślinnego powinny wynosić 2/3: 1/3.  

 
Motywacja
 
Młodsze dzieci w wieku przedszkolnym naśladują zachowania rodziców. Tak więc dbajmy o to, by nasze wzorce żywienia zapewniały im zdrowy start ku dorosłości. Dzieci w wieku wczesnoszkolnym również nie myślą o swojej nadwadze w kategoriach zagrożenia zdrowia. W tym okresie życia dziecka udział rodziców jest podstawą w leczeniu otyłości ich pociechy. Nastolatki w drodze ku dorosłości zaczynają przejmować odpowiedzialność za siebie, stają się równorzędnymi partnerami w leczeniu. Ich osobista motywacja i zaangażowanie odgrywa najważniejsza rolę. Do nas, rodziców należy wtedy przekazywanie rzetelnej wiedzy na temat żywienia, nieustanne wsparcie i oczywiście nadal dawanie dobrego przykładu, stosowaniem zdrowego stylu życia.
 
Czyli:
 
Bądź wzorem zdrowych zachowań dla dziecka
 
Jedzcie razem śniadania.
 
Nie stosuj „cudownych” diet.
 
Sam bądź aktywny/a fizycznie.
 
Pij dużo wody i napojów mlecznych niskotłuszczowych.
 
Jedz surówki do obiadu.
 
Wybieraj owoce zamiast słodyczy i nigdy nie jedz słodyczy przy dziecku!.
 
Zadbaj o zdrową żywność w domu
 
Trzymaj na wierzchu świeże owoce, pokrojone warzywa, jogurty, orzechy.
 
Miej pod ręką wodę mineralną.
 
Korzystaj z sokowirówki – rób soki ze świeżych warzyw i owoców.
 
Słodycze trzymaj w domu w małych ilościach, zawsze schowane.
 
Kupuj mniejsze ilości produktów spożywczych, ale dobrej jakości.
 
Ustal jeden dzień w tygodniu, w którym „dozwolone” są słodycze – „dzień słodyczy”, ale pamiętaj o higienie zębów!
 
W zimie korzystaj z mrożonek (mrożone owoce, mieszanki warzywne).
 
Nie zmuszaj do jedzenia.
 
Posiłki podawaj na średnich talerzach; Ta sama porcja na dużym talerzu wydaje się mniejsza.
 
Zmiany należy wprowadzać stopniowo i tak samo dla wszystkich członków rodziny. Nie pokazujmy dziecku, że jest „inne” lub chore. Dziecko naśladuje zachowania Rodziców, Dziadka i Babci oraz innych osób w otoczeniu. Często dzieci mają część posiłków w szkole. Kontrolujmy je ale nie dublujemy. Jeśli widzimy, że posiłki szkolne dziecko nie je lub je tylko wybrane dania, a potem „dojada” w domu lub co gorsz słodyczami, pozostaje zamienić je na kanapki do szkoły. W ten sposób, wiemy co je nasze dziecko.
chleb razowy i gruboziarnisty
Soki owocowe i warzywne
Treści zawarte w serwisie, nie mają na celu zastąpienia porady lekarskiej, ani wizyty u lekarza. Wszelkie informacje, podane w Serwisie, należy traktować wyłącznie jako źródło dodatkowych informacji, wymagających potwierdzenia przez Lekarza, Farmaceutę lub inną uprawnioną do tego osobę!
KRZYSZTOF KOWALCZYK - INDYWIDUALNA PRAKTYKA LEKARSKA; PROPHMED©; TRANSPORTCHORYCH.COM©; TRANSPORTCHORYCH.COM.PL© (NIP: 5271427641, REGON: 015209731)
Wróć do spisu treści